Cmentarz przy ul. Maciejkowickiej 4 należący do Parafii Rzymskokatolickiej św. Michała Archanioła w Michałkowicach.

Cmentarz jest w trakcie inwentaryzacji.
Będzie umieszczony na portalu eCmentarze.pl, dzięki czemu będzie można szybko zlokalizować miejsce pochowania zmarłych.
Kiedy to nastąpi? Mamy nadzieję, że do końca roku 2021. Informacja będzie podana w ogłoszeniach i na stronie internetowej.

Zinwentaryzowane są już sektory M, H i G. Trwają dalsze prace.

„Parafia michałkowicka po raz pierwszy była wzmiankowana w kolektoriach świętopietrza na lata 1325 – 1328. We wsi był już wówczas kościół, ale bez plebana. Wokół kościoła założony został pierwszy cmentarz. W najstarszym zachowanym opisie kościoła z 1589r., na który powołuje się Musioł w swej monografii Michałkowic, pomiędzy nieruchomościami kościoła wymienia także „cmentarz otoczony płotem; kostnica dobrze utrzymana”. Osoby zasłużone dla parafii chowane były pod podłogą kościoła i pod dzwonnicą. W 1790r. władze pruskie, ze względów sanitarnych, zakazały tych praktyk.

Grób ks. proboszcza Jana Klyczki
Stary cmentarz powiększano w XIX w. Dwukrotnie. Po raz pierwszy w 1833r. poprzez oddanie na ten cel części ogrodu przez Antona von Rheinbabena, właściciela pobliskiego Bytkowa. Powtórnie powiększono cmentarz na przełomie lat 1847 i 1848, podczas epidemii tyfusu, przez ogrodzenie kawałka pola plebańskiego.

Grób ks. proboszcza Antoniego Stabika
Przez ponad pięć wieków był to jedyny cmentarz w okolicy, a kościół w Michałkowicach był kościołem parafialnym nie tylko dla Michałkowic, lecz także dla okolicznych miejscowości – Bytkowa, Bańgowa, Przełajki i Siemianowic, a także Maciejkowic, których mieszkańcy korzystali tak z kościoła jak i z cmentarza.

Grób ks. proboszcza Pawła Brandysa
Wybudowany w roku 1786, na tym samym co dwa poprzednie miejscu, kościół barokowy był już kościołem murowanym, lecz podobnie jak poprzednie budowle, był niewielkich rozmiarów. W połowie XIX w. stał się za ciasny – wówczas dobudowano dwie nawy, krypty i kaplicę. Tę rozbudowę zakończono w 1858r.

Nowa kaplica cmentarna
18 lutego 1849 roku wydany został dokument, na mocy którego ustanowiono przeniesienie cmentarza spod kościoła w Michałkowicach na pole znajdujące się o 50 metrów dalej, przy drodze do Maciejkowic. 3 marca 1849r. Ludwig von Tieschowitz – starosta powiatowy w Bytomiu, gdzie zatwierdzono dokument – dał „ex officio” 4 morgi gruntu na urządzenie nowego cmentarza. W spisach inwentarza parafialnego z 1852 roku figurują oba cmentarze: stary i nowy. Inicjatorami założenia nowego cmentarza byli ówczesny proboszcz michałkowicki ks. Antoni Stabik oraz Anton von Rheinbaben – opiekun kościoła. W aktach Wojewódzkiego Archiwum Państwowego w Katowicach znajdują się dokumenty związane z założeniem tzw. nowego cmentarza w Michałkowicach. Zachował się protokół spotkania proboszcza, opiekuna kościoła i przedstawicieli wszystkich zainteresowanych gmin. Cmentarz przykościelny istniał jeszcze przez pewien czas, bo – jak już wspomniano – w spisach inwentarza parafialnego z 1852r. występują jeszcze oba cmentarze, stary i nowy, ale w 1854 mowa jest już tylko o jednym.

Zabytkowa kaplica cmentarna
Na założenie nowego cmentarza pieniądze wpłacały poszczególne gminy i dominia, tzn. Michałkowice, Bytków, Ignatzdorf, Maciejkowice, Siemianowice, Bańgów i Przełajka. W 1851r. zebrano kwotę 3395 marek, a w 1854r. suma darowizn na cmentarz wynosiła 2865 marek. W 1854r. powierzchnia cmentarza wynosiła 66 arów 99 m2. Jak to określono w dekrecie biskupim z 17 października 1859r. zezwalającym na założenie nowego cmentarza – miejsce, na którym cmentarz miał być założony nazywano „Psie Pole” i leżało „w stronie Maciejkowickiej”. Plan sytuacyjny z 1894r. uwzględnia kościół, nowy cmentarz o powierzchni 100 arów oraz zapewnione miejsce na powiększenie w przyszłości cmentarza w kierunku zachodnim o powierzchni 96 arów.

Grób rodziców bp. Domina na cmentarzu w Michałkowicach
Pomyślano także o wybudowaniu kaplicy cmentarnej, która pełnić miała jednocześnie funkcję kostnicy. 24 stycznia 1895r. bytomski inżynier J. Wygasch złożył w parafii projekt kaplicy cmentarnej. Rozebrana kilka lat temu kaplica była murowanym, niewielkim parterowym budynkiem z płaskim dachem. Zlokalizowana była niedaleko późniejszej, pięknej, neogotyckiej kaplicy, znajdującej się na cmentarzu na prawo od głównej alei, a ufundowanej przez rodzinę von Rheinbaben jako kaplica patronacka. Pod nią znajduje się krypta grobowa. Kaplica została poświęcona 16 czerwca 1903r. i nosiła wezwanie św. Jerzego. Dziś już całkowicie pozbawiona wystroju, jest nadal najpiękniejszą kaplicą cmentarną na terenie Siemianowic.

Grób rodziców ks. proboszcza Gerlicha na cmentarzu w Michałkowicach
W obrębie cmentarza, od strony ulicy Maciejkowickiej, proboszcz Gerlich kazał wybudować niewielki dom dla grabarza. Fasada domu wtopiona jest w północny mur cmentarza. Mieszkało w nim kilka pokoleń grabarzy.

Na cmentarzu przy głównej alei spoczywają michałkowiccy proboszczowie: ks. antoni Stabik, ks. Juliusz Rother, ks. Paweł Brandys – poseł i senator RP, ks. Jan Klyczka, a także księża pochodzący z michałkowickiej parafii – ks. Józef Gruszka, ks. Jerzy Bachowski i ks. Paweł Kupny. Budowniczy kościoła michałkowickiego, ks. Maksymilian Gerlich, który opuścił parafię w 1922r., a później został proboszczem w Ujeździe, nie został pochowany na tym cmentarzu. Natomiast we wspólnym grobie w pobliżu kaplicy Rheinbabenów pochowani są rodzice ks. Gerlicha – Valentin i Therese. Grób ozdobiony jest pięknym wizerunkiem Matki Boskiej z Dzieciątkiem.

Wiadomości zostały zapożyczone z ksiązki „Cmentarze Siemianowic Śląskich” – Małgorzaty Derus